Przypadkowo usunąłem niewłaściwy folder z zewnętrznego dysku exFAT i potrzebuję pomocy w odzyskaniu plików. Od razu przestałem używać dysku, ale nie mam pewności, czy dane nadal da się odzyskać ani jakie oprogramowanie lub kroki odzyskiwania najbezpieczniej wypróbować, żeby niczego nie nadpisać.
Jeśli to zewnętrzny dysk SSD exFAT i usunąłeś niewłaściwy folder, pierwszy krok jest prosty: przestań używać dysku. Nie kopiuj niczego na niego, nie zapisuj na nim plików, nie uruchamiaj przypadkowych narzędzi naprawczych i nie formatuj go tylko dlatego, że zasugerował to Windows lub macOS. Usunięte dane często pozostają na dysku, dopóki coś nowego nie nadpisze tego miejsca, więc każdy zapis utrudnia odzyskiwanie.
exFAT zwykle daje dość duże możliwości odzyskiwania po przypadkowym usunięciu. W wielu przypadkach usunięcie folderu głównie usuwa odwołania w systemie plików i oznacza to miejsce jako wolne. Rzeczywista zawartość plików może nadal tam być, zakładając, że dysk nie był od tego czasu zbyt często używany.
Jeśli dysk nadal się montuje lub przynajmniej jest widoczny w Windows lub macOS, najpierw spróbowałbym oprogramowania do odzyskiwania zamiast narzędzi naprawczych. Disk Drill to dobra opcja do takich przypadków, ponieważ obsługuje exFAT i może skanować w poszukiwaniu usuniętych plików, uszkodzonych woluminów oraz niektórych sformatowanych dysków.
Najbezpieczniejsza kolejność byłaby taka:
- Jeśli SSD działa niestabilnie, rozłącza się lub zgłasza błędy, najpierw utwórz obraz dysku i skanuj go zamiast oryginalnego dysku.
- Uruchom Uniwersalne skanowanie.
- Użyj podglądu przed odzyskiwaniem. Jeśli Twoje zdjęcia, filmy, dokumenty itd. wyświetlają się poprawnie w podglądzie, to zwykle jest to dobry znak.
- Odzyskaj pliki na inny dysk. Nigdy nie zapisuj odzyskanych plików z powrotem na ten sam dysk exFAT, który skanujesz.
Jeśli problemem jest uszkodzenie, a nie usunięte pliki, i tak najpierw zgrałbym dane. Narzędzia naprawcze i formatowanie mogą pogorszyć sytuację, jeśli pliki nadal nadają się do odzyskania.
Przypadkowe szybkie formatowanie również warto przeskanować. Szybkie formatowanie zwykle odbudowuje metadane systemu plików bez wymazywania całej starej zawartości plików. Odzyskiwanie nadal może być całkiem skuteczne, jeśli od razu przestałeś używać dysku. Pełne formatowanie jest znacznie gorsze, ponieważ nadpisuje dane, więc szanse mocno spadają.
Jeśli dysk jest wyświetlany jako RAW, pojawiają się błędy przy jego otwieraniu albo Windows informuje, że trzeba go sformatować, jeszcze nie potwierdzaj tego komunikatu. Narzędzia do odzyskiwania czasami potrafią odczytać uszkodzony system plików, nawet gdy system operacyjny nie może go normalnie otworzyć.
Zanim pójdziesz dalej, sprawdź też stan dysku. W Windows CrystalDiskInfo jest przydatny i darmowy. Disk Drill ma także monitorowanie SMART. Jeśli zobaczysz wiele realokowanych lub oczekujących sektorów albo dysk zacznie klikać, znikać, zawieszać się lub rozłączać podczas skanowania, przerwij samodzielne odzyskiwanie i rozważ skorzystanie z profesjonalnej usługi.
Krótko mówiąc:
- Usunąłeś niewłaściwy folder? Tak, warto spróbować odzyskiwania.
- Uszkodzony dysk exFAT? Najpierw odzyskiwanie, później naprawa.
- Wykonałeś szybkie formatowanie? To nadal możliwe, zwłaszcza jeśli przestałeś go używać.
- Myślisz o formatowaniu przed odzyskiwaniem? Nie rób tego. Najpierw zgraj dane, a dopiero potem napraw lub sformatuj dysk ponownie.
Najważniejsze dla Twoich szans jest to, jak intensywnie dysk był używany po zniknięciu plików. Jeśli od razu przestałeś go używać, jesteś w znacznie lepszej sytuacji.
Brzydki haczyk z exFAT na zewnętrznym dysku SSD to TRIM. Jeśli obudowa i system operacyjny przekazały po usunięciu polecenie TRIM/UNMAP, pomysł że usunięte pliki nadal tam są może się nie sprawdzić, ponieważ SSD może potraktować te bloki jako wyczyszczone. To nie znaczy, że powinieneś się poddać, ale oznacza, że podgląd ma większe znaczenie niż sama lista plików. Aplikacje do odzyskiwania mogą pokazywać stare nazwy folderów, podczas gdy rzeczywiste pliki są puste lub uszkodzone. Nadal bym go przeskanował, a Disk Drill nadaje się do tego, jeśli chcesz prostszy interfejs, ale nie oceniaj powodzenia, dopóki nie będziesz mógł wyświetlić podglądu ważnych plików i odzyskać ich na inny dysk. Jeśli podgląd nigdzie nie działa, prawdopodobnie nie chodzi o to, że program jest słaby, lecz o to, że SSD zdążył już odrzucić dane.
Spodziewaj się, że będzie to możliwe do odzyskania tylko wtedy, gdy miejsce nie zostało przycięte ani ponownie użyte, więc traktuj dysk jak dowód, a nie jak zwykły nośnik.
Samo pojawienie się nazwy folderu w skanie odzyskiwania nie oznacza jeszcze sukcesu. W exFAT narzędzia do odzyskiwania często potrafią odbudować listę katalogów, zwłaszcza jeśli usunięcie było niedawne, ale prawdziwym testem jest faktyczna zawartość plików. Tutaj zgadzam się z @hoshikuzu: podglądy mają znaczenie. Narzędzie pokazujące „znaleziono 2000 plików” może nadal oznaczać „znaleziono 2000 nazw plików, a połowa zawartości to zera albo śmieci”.
Część, którą ludzie czasem pomijają, polega na tym, że montowanie dysku może powodować drobne zapisy. macOS może zapisywać na dyskach zewnętrznych metadane indeksowania lub kosza. Windows może zapisać informacje o koszu lub woluminie. Zwykle to nie wystarcza, by wszystko zniszczyć, ale jeśli usunięty folder zawierał wiele małych plików, nawet niewielkie zapisy mogą nadpisać część danych katalogów lub plików. Dlatego od tego momentu nie przeglądaj dysku tylko po to, żeby sprawdzić. Nie uruchamiaj chkdsk, First Aid, fsck, naprawy, optymalizacji, defragmentacji ani niczego, co twierdzi, że naprawia system plików. To są narzędzia do przywracania używalności dysku, a nie do zachowania usuniętych plików.
Jeśli pliki są bardzo ważne, najpierw wykonałbym obraz bajt po bajcie, nawet jeśli dysk wydaje się sprawny. Nie dlatego, że skany odzyskiwania powinny coś na nim zapisywać, ale dlatego, że masz tylko jeden czysty punkt wyjścia. Gdy masz już obraz, możesz skanować ten obraz za pomocą Disk Drill lub innej aplikacji do odzyskiwania bez obaw, że oryginalny dysk jest ciągle ruszany. Jeśli dysk jest wystarczająco mały i masz wolne miejsce do przechowywania, warto poświęcić na to dodatkowy czas.
Jeśli pominiesz obraz, bo dane nie są warte aż takiego wysiłku, to przynajmniej wykonaj skan w możliwie najmniej destrukcyjny sposób:
Podłącz go tylko wtedy, gdy jesteś gotów rozpocząć skanowanie.
Ignoruj wszelkie komunikaty typu „ten dysk ma problemy” albo „sformatuj ten dysk”.
Przeskanuj go, sprawdź podgląd ważnych plików, a potem odzyskaj je na dysk wewnętrzny albo inny dysk zewnętrzny.
Nie odzyskuj plików z powrotem na ten sam dysk exFAT.
Nie oceniaj wyłącznie po miniaturach, jeśli są to zdjęcia lub filmy. Otwórz kilka odzyskanych kopii od początku do końca, jeśli są ważne.
Disk Drill jest w porządku, jeśli chcesz prostszy interfejs, ale niczego bym nie kupował, dopóki nie pokaże użytecznych podglądów plików, na których ci zależy. Jest to szczególnie ważne w przypadku dysków SSD. Jeśli podglądy działają, świetnie. Jeśli lista plików wygląda idealnie, ale każdy podgląd zawodzi, zapłacenie za odzyskiwanie prawdopodobnie nie zmieni tego w magiczny sposób. Jeśli chcesz drugiej opinii, wypróbuj inny skaner, ale nie zapisuj niczego na oryginalnym dysku podczas testów.
Jeszcze jeden praktyczny szczegół: odzyskiwanie folderów może być bardziej chaotyczne niż odzyskiwanie plików. Możesz nie odzyskać dokładnie starej struktury folderów. Niektóre pliki mogą pojawić się w odbudowanym folderze, w utraconych plikach, znalezionych plikach albo pogrupowane według typu. To nie oznacza automatycznie, że odzyskiwanie się nie powiodło. Oznacza to tylko, że metadane systemu plików były niekompletne. W przypadku zdjęć, plików PDF, plików Office, ZIP-ów i filmów odzyskiwanie oparte na sygnaturach może nadal wyciągnąć użyteczne pliki, nawet gdy oryginalna ścieżka zniknęła. Irytujące jest to, że możesz stracić nazwy i daty.
Gdyby to był zewnętrzny dysk twardy, byłbym większym optymistą. Gdyby to był zewnętrzny SSD, byłbym ostrożniejszy z powodu TRIM/UNMAP, jak już wspomniano. To samo usunięcie, ten sam exFAT, a zupełnie inne szanse w zależności od tego, czy dysk, obudowa i system operacyjny faktycznie przekazały polecenie discard. Nie ma wiarygodnego sposobu, by stwierdzić to po fakcie tylko na podstawie listy folderów w aplikacji do odzyskiwania.
Więc tak, nadal warto spróbować, zwłaszcza że od razu przestałeś. Po prostu nie „naprawiaj” najpierw dysku, nie używaj go do przechowywania danych i nie płać za aplikację do odzyskiwania wyłącznie na podstawie nazw w wynikach skanowania. Zwracaj uwagę na podglądy i odzyskane pliki próbne. To powie ci więcej niż jakiekolwiek oszacowanie procentowe.
